In een baanbrekend artikel toonden Curran & Hill (2017) aan dat perfectionisme sinds de jaren 1980 gestaag is toegenomen bij studenten in westerse landen. Een verklaring hiervoor zou kunnen zijn dat In onze huidige maatschappij er een sterke nadruk op competitie, individu-succes en zichtbaarheid. Mensen worden aangemoedigd zich te profileren, te presteren en voortdurend te verbeteren.
Perfectionisme wordt in onderzoek in verband gebracht met een verhoogde kans op angst, depressie, burn-out en een laag zelfbeeld, vooral wanneer het niet adaptief is” met andere woorden, wanneer fouten niet worden getolereerd (Stoeber & Otto, 2006).
Voor mij persoonlijk is zichtbaarheid een grote factor. Elk boek van een genie, elke uitzonderlijke prestatie van een ander, kunnen we tegenwoordig in een fractie van een seconde op onze telefoon zien.
Maar de pracht een praal van anderen, kan louter schijn zijn. En vergelijken met een ander is sowieso compleet zinloos. De enige vergelijking die standhoudt, is die met jezelf, met de persoon die je gisteren was. Meer dan je best kun je niet doen, en soms is zelfs dat al een daad van verzet. In een wereld die steeds harder schreeuwt om perfectie, is zacht blijven misschien wel de grootste prestatie.
Verlamd geraken
Er is dat vreemde moment telkens vlak voor het begin. Je weet wat je wil doen, het plan is er, de drang ook. Maar iets in je houdt de hand tegen die wil bewegen. Het is geen luiheid, het is angst. De angst dat het niet goed genoeg zal zijn, dat het nooit zal voldoen aan het ideaal dat in je hoofd al perfect bestaat. Dus stel je uit, herschik je plannen, begin je morgen.
En toch is er maar een remedie: beginnen, ondanks alles. Onvolmaakt en stuntelend, maar de imperfectie is wat het echt maakt. Volmaakte zaken zijn vaak smakeloos, inauthentiek en zielloos.
De psychoanalyticus Donald Winnicott sprak ooit over de a good enough mother, een moeder die niet volmaakt is, maar juist door haar onvolmaaktheid het kind leert omgaan met de werkelijkheid. Dat idee reikt verder dan de opvoeding alleen. Ook in onszelf moeten we die houding leren aannemen: goed genoeg is vaak precies wat nodig is. Het streven naar perfectie verstijft, het laat niets groeien.
